Cây thông công trình có nguồn gốc ở Đức vào thế kỷ 16, được phổ biến rộng rãi khắp Bắc bán cầu và lục địa Á – u, làm cây xanh đô thị làm đẹp cảnh quan.
Nguồn gốc xuất xứ cây thông công trình
Cây thông công trình có tên khoa học là Pinus, thuộc họ Thông (Pinaceae) và cũng là chi duy nhất tồn tại trong phân họ thông (Pinoideae). Để phân loại loài cây này, chúng ta có thể chia làm 3 dựa trên chi khoa học là: Aceh, Tapanuli, Kerinci. Điểm chung của 3 loại này là có đặc điểm hình thái tương đối khác nhau nhưng đều có khả năng chống chọi tốt với sâu bệnh, đặc biệt là sâu Milionia basalis.
Tại Việt Nam cây thông công trình có tên thường gọi là cây thông, cây noel, thông hoàng mai, tùng thông… phân bố ở rất nhiều tỉnh. Bạn sẽ thường nghe đến cách phân loại như thông lá kim thân gỗ, cây thông đà lạt, cây thông thơm, cây thông nhật, các loại thông cảnh.
Trồng cây thông có ý nghĩa gì?
Từ xưa đến nay, thông được biết với khả năng tươi mát, xanh ngát trong môi trường đầy tuyết, giá rét quanh năm. Vì thế, mọi người tin rằng cây thông là hình ảnh biểu trưng cho sự kiên định, kiên trì, vững chãi, lớn mạnh, bền vững, thể hiện một nội lực mạnh mẽ, bất khuất, dù cho có thử thách, chông gai nào cũng không thể lay chuyển.
Ngoài ra, cây thông cũng có tuổi thọ rất cao từ 100 đến 1000 năm tuổi, nên nó đại diện cho sự trường thọ. Từ đây nó cũng gắn với những ý nghĩa phong thủy tốt đẹp, thường được dùng làm quà tặng.
Tại mỗi quốc gia, cây thông lại mang nhiều tầng lớp ý nghĩa khác nhau.
Đặc điểm cây thông công trình
Đặc điểm hình thái
- Cây thông công trình là loài cây thân gỗ khá lớn, lúc trưởng thành có độ cao tầm 35m. Cây có vóc dáng giống như cây hồng lộc nhưng phần ngọn nhọn hơn, chiều cao dưới cành của cây có độ dài khoảng 25m, đường kính từ mức 45 đến 75 cm so với chiều cao dưới cành.
- Thân cây có lớp vỏ tương đối dày, phần gốc có màu nâu xám, phía trên xuất hiện màu đỏ nhạt trông khá lạ mắt.
- Cành thường có những tán rộng hơn, nằm ngang, còn cành ở phía trên thì mọc chếch lên.
- Lá hình kim, kết hợp lại thành từng cặp và dài từ khoảng 12 đến 25cm, lá mảnh, khá thô và cứng, màu xanh thẫm, gốc lá thông sẽ có hình ống, bẹ lá dài khoảng 2cm và thịt lá khi cắt ngang sẽ xuất hiện từ 2 đến 3 ống nhựa ở giữa.
- Nón thông có thể mọc đơn độc hoặc cũng có thể mọc thành từng đôi với hình dạng như hình trứng thuôn dài từ 5 đến 11cm và hầu như không xuất hiện cuống.
- Quả nón sẽ có vẩy vào năm thứ nhất, từ năm thứ 2 sẽ chuyển thành hình trứng, hình trụ, mặt vảy có hình thoi với mép trên dày, lồi, cạnh sắc, ở dưới dẹt hơn, có 2 gờ ngang xuất hiện dọc đi qua giữa.
- Thông là cây có hạt, hạt có hình giống trái xoan, hơi dẹt và có cánh, cánh dài trong độ khoảng từ 1 đến 2,5cm và rất nhỏ.
Đặc điểm sinh thái
Cây thông là giống cây công trình có biên độ sinh thái khá rộng so với các loài thực vật khác nên môi trường sinh sống đa dạng hơn.
Cây ưa ánh sáng, có khả năng chịu hạn tốt, thích ứng được với độ chua PH từ 3.5 đến 4.5. Khi còn là cây non thì sinh trưởng khá châm nhưng được khoảng 30, 40 năm tuổi thì tốc độ sinh trưởng nhanh hơn, chiều cao cũng tăng trưởng mạnh.
Trồng cây thông công trình có tác dụng gì?
Cây thông công trình có rất nhiều giá trị và công dụng.
Giá trị y học
Từ rất lâu trước đây người ta đã sử dụng nhiều bộ phận của cây thông đã được ứng dụng vào y học trị liệu.
- Tinh dầu cây thông được dùng để chữa bệnh ghẻ ngứa và nhiều bệnh ngoài da khác hay phối hợp với cồn long não để làm thuốc xoa bóp trị đau nhức ở người lớn.
- Lá hay còn gọi là tùng mao, có thể phối hợp với lá long não, lá khế, lá thanh hao để nấu nước tắm chữa lở loét. Lá thông tươi băm nhỏ kết hợp ngâm với rượu có thể dùng để xoa bóp chữa đau cơ, nhức mỏi gân xương, ứ huyết, bầm tím.
- Vỏ cây tùng kết hợp với cây vương tùng, cành tía tô, xác ve sầu để nấu nước tắm chữa được bệnh phù toàn thân.
- Tùng hoàng có thể sắc thành thuốc uống và có công dụng chữa đau đầu, choáng váng, chóng mặt.
Giá trị trang trí cảnh quan
Với tán rộng, loài cây này thường được sử dụng làm các cây công trình đẹp, trang trí tiểu cảnh sân vườn, dọc lối đi, làm cây cảnh bonsai, cây công trình bóng mát tại công viên, trường học, đặc biệt là cây giáng sinh Noel…
Gỗ thông cũng có rất nhiều công dụng trong ngành xây dựng như làm gỗ lạng, ván ép, đóng mộc. Ngoài ra, với đặc điểm gỗ nhỏ nhẹ nên hay được sử dụng làm bột giấy, ván sợi ép. Đặc biệt, thông Caribe có chất lượng khá tốt nên giá thành cũng rất cao.
Giá trị kinh tế cao
Cây thông cũng được xem là loại cây công trình có giá trị kinh tế cao với hình dáng khá đẹp và bắt mắt mang lại thẩm mỹ. Đặc biệt, vào dịp giáng sinh, cây thông giáng sinh là mặt hàng khá đắt khách, vì tính biểu tượng, đem lại một nguồn thu nhập không hề nhỏ cho chủ vườn, những người bán.
Trồng cây thông công trình có khó không?
Thực tế để trồng cây thông công trình tại Việt Nam bạn cần áp dụng đúng kỹ thuật. Vì sao? Bởi vì thông vốn là loài sống ở môi trường lạnh giá, để trồng ở điều kiện nhiệt đới cần phải chăm sóc đúng cách. Sau đây là hướng dẫn kỹ thuật trồng cây thông công trình cơ bản.
Chọn giống
Khi trồng và nhân giống cây, bạn có thể chọn trồng cây bằng hạt hoặc mua cây thông giống để trồng. Cách trồng cây thông công trình bằng hạt sẽ đòi hỏi bạn mất nhiều thời gian hơn, bỏ công ra chăm sóc và cẩn thận theo dõi chúng mỗi ngày.
Còn khi mua cây thông giống bạn nên chọn vườn uy tín. Hãy nhờ sự tư vấn của người bán để chọn loại phù hợp nhất với điều kiện, đặc điểm đất và thời tiết nơi bạn trồng. Người mua có thể lựa chọn giữa hai loại giống là rễ trần hay cây có bầu đất, tùy thuộc vào các yếu tố khác.
Thời vụ trồng thông
Nên gieo hạt mùa đông hoặc xuân, ừ tháng 12 đến tháng 2 là tốt nhất. Đây là khoảng thời gian độ ẩm sẽ cao, thời tiết dần ấm áp, rễ cây sẽ dễ dàng hơn khi tiếp xúc với đất và bám chặt vào đất.
Chuẩn bị đất trồng
Đất trồng cây thông cần độ thoát nước tốt. Có thể pha đất cát hoặc sỏi từ đồi, nếu không có đất đồi thì bạn có thể trộn cát vàng lớn + gáo dừa theo tỉ lệ 7: 3.
Mật độ trồng
Mật độ trồng thông công trình tốt nhất khoảng từ 1500 đến 3000 cây 1 ha đất tùy theo giống cây và mục đích của người trồng.
Kỹ thuật chăm sóc cây thông
Cách tưới nước
Thông là cây chịu hạn tốt nên tưới nước vừa phải, trồng ở vị trí nắng nhẹ (gián tiếp là đẹp), khô thoáng, chỉ nên tưới nước khi đất trên miệng chậu đã khô. Cần tưới nhiều nước hơn cho tán lá vào mùa thu và mùa hè để đáp ứng nhu cầu nước của cây.
Ánh sáng – Nhiệt độ và độ ẩm
Hãy đặt thông nơi có ánh sáng vừa đủ, không quá yếu cũng không nên quá mạnh. Độ ẩm thích hợp trồng cây thông là từ 70% đến 80%.
Thông có thể sinh trưởng và phát triển ở nhiều mức nhiệt độ khác nhau, cây non không nên để cây ở nơi có nhiệt độ trên 40 độ C vì sẽ gây bị khô hạn quá mức và gây tổn thương. Cây trưởng thành thì có thể tự phát triển và không cần chăm sóc trong nhiều thập kỷ.
Tỉa và tạo tán
Khi thông bắt đầu xanh và lá kim xuất hiện nhú (khoảng 1,5cm, mùa xuân là thời điểm tốt nhất) thì tiến hành cắt tỉa thì nên ngắt khoảng 2/3 chồi hoặc nhiều hơn một chút là tốt nhất.
Cách bón phân
Không nên bón phân cho cây mới trồng vì điều này làm thay đổi độ pH của đất và làm giảm số lượng vi khuẩn có lợi. Nên bón các loại phân hữu cơ tự nhiên và dung dịch kích thích ra rễ để bổ sung vi lượng cho cây.
Phòng trừ bệnh hại cây
Dù đây là loại khá khỏe mạnh và bền bỉ, nhưng cây thông có nguy cơ mắc nhiều loại bệnh hại như:
- Bệnh vàng lá, thối lá, lép hạt: biểu hiện là lá xuất hiện màu vàng và có tình trạng bị thối rửa, hạt cây thì bị lép hơn hẳn so với các cây khác. Hãy sử dụng các loại thuốc diệt nấm và vi khuẩn để điều trị.
- Bệnh Ong ăn lá thông: với biểu hiện dễ thấy lá thông có tình trạng bị ăn thành những lỗ hoặc lá không còn được xanh mà có dấu hiệu hư hại. Người trồng có thể dùng chế phẩm sinh học xịt vào những buổi chiều mát để làm ẩm toàn bộ lá và sử dụng thuốc ngăn ngừa ong cho cây bị bệnh.
- Bệnh thối rễ: Để phòng ngừa bệnh này bạn nên bón trực tiếp xung quanh rễ, không bỏ trực tiếp vào rễ hoặc có thể pha kỹ với liều lượng yêu cầu và phun đều lên cây.
